Back to Top

ሕቶ(81): ምስ ወርሓዊ ፅግያን ደም ሕርሲን ርክብ ዘለዎም ሕግታት እንታይ እንታይ እዮም?
መልሲ:

ሓይድ (ወርሓዊ ፅግያ) ማለት ከም አበሃህላ ዑለማታት ሓንቲ ጓል አነስተይቲ ንአቅመ ሄዋን ምስበፅሐት ዝመፃ ተፈጥሮአዊ ዝኾነ ናይ ደም ምፍሳስ እዩ። አሏህ ሱብሓነሁ ወተዓላ ነቲ ተጠኒሱ ዘሎ ህፃን ከም እኽሊ ንክኾኖ እዩ ፈጢርዎ። ስለዚ ድማ እዩ ሓንቲ ጓል ምስጠነሰት ምፍሳስ ደም ወርሓዊ ፅግያ ጠጠው ዝብለላ። እዚ ደም ወርሓዊ ፅግያ ዘጓነፋ ጓል ድማ ምስአ ርክብ ዘለዎም ብዙሕ ሕግታት አለው።

እቲ ሓደ ነቢና ሶለሏሁ ዓለይሂ ወሰለም ሓንቲ ጓል አብ ወርሓዊ ፅግያ እንተኾይና ፆምን ሶላትን ጠጠው አይተብልን `ዶ?! (68) ዝበሉዎ መበገሲ ብምግባር ሶላትን ፆምን ጠጠው ክተብል ምዃና እዩ። ሓንቲ ጓል አብ ወርሓዊ ፅግያ አብ ዘላትሉ እዋን ፆምን ሶላትን አይፍቀደላን። እንተፆይማን እንተሰጊዳን እውን ኃጢአተኛን ዝገበረቶ ፆምን ሶላትን ድማ ረቢ ዘይቅበሎ እዩ።

ኻልአይ: ብካዕባ ጡዋፍ ምግባር `ውን አይፍቀደላን። ነቢና ሶለሏሁ ዓለይሂ ወሰለም ንዓኢሻ ሓጅ እናገበረት አብ ዘላትሉ እዋን ወርሓዊ ፅግያ ምሰጓነፋ ዋፍ ካብ ምግባር ወፃኢ ዘሎ እቶም ሓጅ ዝገብሩ ሰባት ዝገብሩዎ ብሙሉኡ ግበሪ(69) ስለዝበሉዋ። ሶፊያ ቡንት ሑየይ አብ እዋን ሐጅ ወርሓዊ ፅግያ ከምዘጓነፋ ምስበፅሖም ነቢና ሶለሏሁ ዓለይሂ ወሰለም ከዓ ተሪፍና (አደንጒያትና) ማለት ድዩ? ጡዋፈል ኢፋዷ ዘይገበረት ስለዝመሰሎም (ሓይድ ኾይና ድማ ምግባር ስለዘይትኽእል)፤ ጡዋፍ ከምዘገበረት ምስተፀወዮም ግን (ከምኡ እንተኾይኑ ማ) ንውፃእ(70) በሉዎም። ሓንቲ ጓል እቲ ዓብይ ናይ ሐጅ ጡዋፍ ወይ ኸዓ ጡዋፈል ኢፋዷ ምስገበረት ወርሓዊ ፅግያ እንተመፂእዋ እቲ ዝገበረቶ ሐጅ ዝተማልአ ምዃኑ ንርዳእ። ዋላ ቅድሚ ሰዕይ (አብ ሞንጎ ሶፋን መርዋን ቅድሚ ጉያ) ምግባራ እንተኾነ `ውን እቲ ዝገበረቶ ሐጅ ዝተማልአ እዩ፤ ምኽንያቱ ሰዕይ አብ ሞንጎ ሶፋን መርዋን አብ ወርሓዊ ፅግያ ዘላ ጓል `ውን ክትገብሮ ስለትኽእል።

ኻልኦት ናይ ሐጅ ተግባራት ንዝፈፀመት ናይ መዛዘሚ ጡዋፍ አብ ወርሓዊ ፅግያ ንዘላ ጓል ክተርፈላ ከምዝኽእል `ውን አብዚ ሐዲሥ ንርዳእ። ዓብደላህ ኢብኑ ዓባስ ረዲየሏሁ ዓንሁማ አብ ወርሓዊ ፅግያ ንዘላ ጓል እምበር ንኻልኦት ሰባት አብ ሐጅ ናይ መወዳእታ ፃንሒቶም ጡዋፍ ንክኾን ነቢና ሶለሏሁ ዓለይሂ ወሰለም አዚዞም (71) ብዝብል ብግልፂ ከምዝመፀ።

አብ ሐይዲ ንዘላ ጓል ፆታዊ ርክብ `ውን አይፍቀደላን። ሓደ ሰብ አብ ወርሓዊ ፅግያ ምስዘላ ሰበይቱ ፆታዊ ርክብ ክፍፅም አይፍቀደሉን። አላህ አብ ቁርአን ብዛዕባ አብ ወርሓዊ ፅግያ እትርከብ ጓል ይሓቱካእሱማ አዛ እዩ ንአጓላት እዋን ወርሓዊ ፅግያ ወዲአን ክሳብ ዝሕፀባ (ንፆታዊ ርክብ) አይትፀጋዕወን ርሓቅወን ፤ (ካብቲ ወርሓዊ ፅግያ) ምስፀረያ ድማ ረቢ ብዝፈቀደልኩም መንገዲ እተው።› በሎም (በቀራ 222) ስለዝብል። አብዚ ቁርአን ከምንርደኦ ሓደ ሰብ አብ ሓይዲ ምስዘላ ሰበይቱ ፆታዊ ርክብ አይፍቀደሉን። እዋን ወርሓዊ ፅግያ ወዲአ `ውን ክሳብ ትሕፀብ ፆታዊ ርክብ ከምዘይፍቀድ “ምስተፀረያ…” ማለት “ምስተሓፀባ” ዝብል አገላልፃ የረድአና። ምኽንያቱ እቲ “ምስፀረያ” ዝብል “ምስተሓፀባ” ከም ማለት ምዃኑ “(ፆታዊ ርክብ ብምግባር) እንተረኺስኩም ፅረዩ” (ማኢዳ 6) ዝብል አገላልፃኡ የረድአና።

ይኹን ደአምበር አብ ሓይድ ምስ ዘላ ሰብይቱ ክፃወትን ካብ ርክብ ብልዕቲ ወፃኢ ብዘሎ መንገዲ ክጥቀምን ይፍቀደሉ። አብ እዋን ወርሓዊ ፅግያ ትዕግስቲ ንዝአብዮ እዚአን ዝአምሰሉ ካብ ርክብ ብልዕቲ ወፃኢ ብዘለው ኩነታት ምስ ሰበይቱ ፀዋታ ምግባሩ ሸውሀቱ ከቅልለሉ ይኽእል። ብድሕሪት መቀመጫ ምእታው አብ እዋን ወርሐዊ ፅግያ ይኹን ካብኡ ወፃኢ ድማ ሓራም እዩ። ስለዚ ካብ ርክብ ብልዕቲ ወፃኢ ብዘለው መንገድታት ምስ ሰበይቱ ፀዋታ ምግባሩ ዝሓሸ ይኸውን። ትዕግስቲ ምግባር ድማ ካብ ኩሉ ብሉፅ እዩ።

ሓንቲ ጓል አነስተይቲ አብ ወርሓዊ ፅግያ ምዃና ተኸቲሎም ካብ ዝመፁ ሕግታት እቲ ኻሊእ፤ አብ እዋን ሶላት እንተፀሪያ ሽዑ ተሓፂባ ቅድሚ እዋን ሶላት ምሕላፉ ናብ ሶላት ክትሀፅፅ እዩ። ንአብነት ድሕሪ ፈጅሪን ቅድሚ ታ ፀሓይ ምውፃአን እንተፀሪያ ብህፁፅ ተሓፂባ ሶላተል ሱብሒ ምስወቅቱ ክትሰግድ አለዋ። ሓደ ሓደ ሰባት ብፍላይ ድማ አብ እዋን ክረምቲ በዚ መዳይ ንድሕሪት ክብሉ ይረአዩ፤ ሶላት ክትሰግድ አብ እትኽእለሉ እዋን ፀሪያ ንኡስ እናበለት ትረአይ። እዚ ድማ ሓራምን ዘይፍቀደላን እዩ። እኳደአስ ክትሕፀብን ሶላታ ጊዜአ ሓልያ ክተሰግድን ግቡአ እዩ።

ኩሉሰብ ናይ ሶላት ጊዜ ይፈልጥ እዩ። ናይ ሱብሒ ሶላት መስገዲ እዋን ወጋሕታ ናይ ለይቲ (ፈጅሪ) ካብ ዝወፀሉ ጀሚሩ ክሳብ ፀሓይ ትወፀሉ፤ ዙህሪ ፀሓይ ልዕሊ ቅርቅርቲ ርእሲ ውዒላ ድንን ካብ ዝበለትሉ ክሳብ ናይ ኩሉ ነገር ፅላል ምስቁመቱ ዝመዓረየሉ፤ ዓስሪ ድማ ፅላል ማዕረ ካብ ዝኾነሉ ክሳብ እታ ፀሓይ ቢጫ ትኾነሉ ወይ ድማ ፅንሕ ኢላ ክሳብ እትአቱ፤ መቕሪብ ድማ ፀሓይ ካብ ዝአተወትሉ እታ ወርሒ ቅይሕ ክሳብ እትብለሉ ዘሎ፤ ዒሻ ድማ ካብ ድሕሪ ሰዓት መቕሪብ ክሳብ ፍርቂ ለይቲ ዘሎ ሰዓት እዩ። ድሕሪ ፍርቂ ለይቲ መስገዲ ሰዓት ዒሻ አይኮነን ረሲዑ ተዘይኾይኑ፤ ምኽንያቱ ነቢና ሶለሏሁ ዓለይሂ ወሰለም ሶላት ከይሰገደ ዝደቀሰ ወይ ኸዓ ዝረሰዐ ምስዘከረ ይስገድ(72) ስለዝበሉ።

ሓንቲ ጓል ንአቅመ ሄዋን ምስበፅሐት ደም እንተፈሲሱዋ ኻሊእ ንምዃኑ ርግፀኛ ዝገብር ክሳብ ዝርከብ ወርሓዊ ፅግያ ከምዝኾነ እዩ ክሕሰብ ዝግበኦ። እዚ ካብኡ ወፃኢ ንምዃኑ ነረጋግፆ ድማ እቲ ደም ደም ተፈጥሮ ናይ ወርሓዊ ፅግያ ከይኮነስ ካብ ኻሊእ ደም ቡመቧ ዝመፀ ምዃኑ እንተረጋጊፅና ኢና። ንአብነት ብዝተገበሮቶ መጥባሕቲ ሳዕቤን ወይ ድማ ብዘጓነፋ ናይ ወፃኢ ሓደጋን ብዝአምሰሉን ብተፈጥሮ ብዘይኮኑ ነገራት ሳዕቤን ደም ንኽፈስስ ዝገብር ፀገም እንተጓኒፍዋ፤ እዚ ደም ከም ደም ወርሓዊ ፅግያ አይትቆፅሮን። ከምኡ `ውን እቲ ዝፈስስ ደም ልዕሊ ወርሒ ክሳብ ዝወስድ ንነዊሕ እዋን እንተኾይኑ እቲ ደም ደም ወርሓዊ ፅግያ ሓይድ ከይኮነ ሙስተሓዷ (ካብ ወርሓዊ ፅግያ ወፃኢ ብዝኾነ ምኽንያት ንነዊሕ እዋን ዝፈስስ ደም) እዩ። ነቲ ብዝሓት መዓልቲ ድማ ቅድሚ ሙስተሓዷ ምዃና ንሓይዲ ብዝትዓርፈሉ ዕለት ብዝሓት ልክዕ ዓሪፋ ዋላ `ኳ እቲ ደም ምፍሳሱ እንተቀፂሉ ሶላታን ኻልኦት ዒባዳታታን ትቅፅል።

ምስ ወርሓዊ ፅግያን ደም ሕርሲን ዝተራኸበ ኻሊእ ሕጊ እታ ጓል በዓልቲ ሓዳር እንተኾይና ስብአያ አብቱ እዋን እንከላ ክፈትሓ ዘይምኽአሉ እዩ። እዚ እንተገይሩ `ውን ፆታዊ ርክብ ብዘይብሉ ጡሀራ ኾይና ክሳብ ዝፈትሓ ናብ ባዕሉ ክምልሳን ግቡኡ እዩ። ምኽንያቱ ዓብደሏህ ኢብኑ ዑመር ረድየሏሁ ዓንሁማ ሰበይቱ አብ እዋን ወርሓዊ ፅግያ ከላ ፈቲሕዋ ዝብል ንነቢና ሶለሏሁ ዓለይሂ ወሰለም ምስበፅሖም ምስቁጠዐ ንኽምልሳን (ምፍታሑ እንተዘይተረፈ `ውን) ጡሀራን ንጥንሲ ድልውቲን ምስኮነት ንኽፈትሓ እዘዝዎ።(73) ስለዝበሉዎ።

ብዙሕ ሰባት አላህ ንኩላና ሂዳያ ይሀበና `ምበር በዚ መዳይ ህፁፃት ክኾኑ ይረአዩ። ሰብይቱ አብ ወርሓዊ ፅግያ ከላ ወይ ድማ ምስፀረየት ፆታዊ ርክብ ፈፂሙ ጥንስቲ ምዃናን ዘይምዃናን ከየረጋገፀ ክፈትሓ ይርአይ።

እቲ ኻሊእ አብ ደም ሕርሲ ምስዘላ ጓል ዝተራኸበ ሕጊ ሓንቲ ጓል ቅድሚ አርባዕተ ወርሒ እንተፀሪያ ተሓፂባ ክትሰግድን ረመዷን እንተኾይኑ ድማ ንክትፆም ግድን ይኾና። ምኽንያቱ ቅድሚ አርበዓ መዓልቲ ምዃኑ እንተፀሪያ ምስፆታዊ ረኽቢ ብዝተተሓሓዘ `ውን ናይ ጡሀራ ፍርዲ እዩ ዘለዋ። ምኽንያቱ ስብአያ አርበዓ መዓልቲ ተዘይመልአ`ውን ፆታዊ ረኽቢ ክገብር ይፍቀደሉ እዩ። ሶላት ምስተፈቀደላ ፆታዊ ረኽቢ `ውን ስለዝፍቀደላ እዩ።

ብተወሳኺ እቲ ኻሊእ ምስ ደም ሓይድን ደም ሕርስን ዝተራኸበ ሕጊ ቅዱም ከምዝሓበርና ምፍሳስ ቲ ደም ምስወደአ ንኽሕፀባ እዩ። ዋላ `ካ ምስ ደም ሕርስን ደም ወርሓዊ ፅግያን ዝተራኸበ ሕጊ ብዙሕ ይኹን ከም አብነት በዚ ይአኽለና።

እዋናዊ

ሕሩያት

ብበዝሒ ዝተረአዩ